ماسوله در ۳۲ کیلومتری جنوب غربی شهرستان فومن و در ۵۵ کیلومتری رشت در استان گیلان قرار دارد. این شهر در ناحیه ای کوهستانی و جنگلی در دامنه ای صخره ای با وسعت ۱۶ هکتار و ارتفاع ۱۰۵۰ متر از سطح دریای ساخته شده است. ماسوله از غرب به خلخال، از شمال به ماسال و از جنوب به طارم محدود می شود. این شهر طی شماره ۱۰۹۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. زبان مردم ماسوله تالشی است. ماسوله دارای محله‌های ریحانه بر، خانه بر، مسجدبر، کشه سر و اسد محله است. قلل مهم ماسوله عبارت‌اند از: شاه‌معلم (شامولوم)، آسمانکوه، لاسه سر، تروشوم و کله قندی. که قله شاه معلم با ارتفاع ۳۰۵۰ متر بلندترین نقطه استان گیلان می‌باشد. تاریخ: حدود هشتصد تا هزار سال پيش مردمانی از نقاط مختلف سرزمين گسترده ايران به دلایل نامعلومی به منطقه ماسوله كوچ كردند. برخی از مردمان محلی نيز از منطقه ای به نام كهنه ماسوله واقع در 6 كيلومتری شمال غرب اين شهر با اين افراد همراه شدند. طی كاوش های انجام شده از محوطه باستانی كهنه ماسوله سفالينه هایی متعلق به قرون پنجم تا هشتم هجری قمری بدست آمده است كه دقيق ترين مستندات قابل توجه تاريخی می باشند در ۱۰ کیلومتری بالاتر از ماسوله جدید، ماسوله قدیم با آثار و بازمانده‌های انسانی از قبیل سنگ کوره و ... در منطقه‌ای گسترده پراکنده شده است که جزء آثار باستانی بشمار می آیند. بافت شهری: شکل پلکانی و مطبق شهر که در امتداد شیب کوه رو به جنوب و در طول خطوط توپوگرافی زمین کشیده است، پاسخگوی فعالیت های روز مره شهر ماسوله می باشد. این شکل شامل چهار مرحله اصلی است که همه آن ها حول بازاری که به منزله قلب شهر می باشد جمع شده اند و این امر گویای این حقیقت است که کالبد بازار و حیات اقتصادی بازار اصلی ترین معیار در شکل گیری شهر بوده است. محلات اصلی چهار گانه در حال حاضر حدود 350 خانه مسکونی را در خود جای داده اند. در گذشته ای نه چندان دور تعداد این خانه ها به بیش از 600واحد می رسیده است.

بازار شهر نیز که مشتمل است بر حدود 120 باب مغازه چهار سطح ارتفاعی مختلف شکل گرفته و اصلی ترین معابر شهری مستقیماً به آن راه دارند. معابر شهری ماسوله به گونه ای هستند که امکان تردد وسائل نقلیه موتوری در آن ها به هیچ وجه وجود ندارد. تا حدود پنجاه سال پیش و در فصول بهار و تابستان بازرگانان نواحی اطراف به کمک چهار پایانی چون قاطر و اسب و حتی در برخی موارد شتر در این معابر در حال تردد بودند و امروز مردمان ماسوله به کمک فرقون حمل و نقل کالا را در معابر انجام می دهند. معماری: ماسوله دارای معماری منحصر به فردی است. محوطه جلوی خانه‌ها و پشت بام‌ها هر دو به عنوان پیاده رو استفاده می‌شوند. واحد های ساختمانی تشکل دهنده بافت تاریخی شهر ماسوله مشتمل بر 350 خانه مسکونی می باشند که شاخص ترین ویژگی آنها همجواری آن هاست . این همجواری به گونه ای در نظر گرفته شده که باعث می شود تمام خانه ها زنجیر وار و به هم پیوسته در امتداد خطوط توپوگرافی زمین قرار داشته باشند. هر واحد مسکونی بین یک یا چهار طبقه دارد. بیش از 70% آن ها به صورت دو طبقه احداث شده اند، به طور معمول پایین طبقه غیر مسکونی بوده و کاربرد آنها چون انبار و طویله بوده است. راهروی ورودی خانه نیز همه شامل فضا های مسکونی بوده اند. طبقه پایین از مصالح سنگی و طبقات فوقانی از خشت بنا می شده است. این معماری بگونه سازگار با شرایط اقلیمی، توپوگرافیکی و اجتماعی فضاهای داخلی تقریباً یکسانی را شامل می شده اند. این فضا ها عبارتند از اتاق اصلی، اتاق زمستانی، راهرو ورودی، فضای راه پله، انبار و دستشویی، کوچکترین خانه نمونه با مسا حتی حدود 60 متر مربع در دو طبقه تمامی فضا های فوق را شامل می شده و تفاوت آن با بزرگترین خانه نمونه که حدود 300متر مربع بوده تنها در تعداد فضا ها و وجود بالکن (تالار) می باشد. در هر حالت آفتاب گیری سا ختمان، هدایت سریع آب باران جاری شده بر بام، همجواری دقیق و متناسب با ساختمان های طرفین و چگونگی ارتباط با شارع عام مهمترین معیارهای طرح یک خانه بوده است.